Talmud

Berakot

55a

13

אמר רב יהודה אמר רב יודע היה בצלאל לצרף אותיות שנבראו בהן שמים וארץ כתיב הכא וימלא אתו רוח אלהים בחכמה ובתבונה ובדעת וכתיב התם ה׳ בחכמה יסד ארץ כונן שמים בתבונה וכתיב בדעתו תהומות נבקעו

ˀamar rav jehuda ˀamar rav jodaˁ haja beṣalˀel leṣaref ˀotijjot šenivreˀu bahen šamajim wa-ˀareṣ ketiv hakaˀ wa-jmalleˀ ˀoto ruˀaḥ ˀelohim be-ḥokma bi-tvuna u-ve-daˁat (šemot 31:3) u-ketiv hatam jhwh be-ḥokma jasad-areṣ konen šamajim bi-tvuna u-ketiv be-daˁto tehomot nivqaˁu (mišle 3:19-20)

Rabbi Juuda sanoi Ravin sanoneen: «Beṣalˀel osasi muunnella kirjainmerkkejä, joilla taivas ja maa luotiin.» Tätä [koskien] on kirjoitettu:

ja täyttänyt hänet Jumalan hengellä, niin että hänellä on viisautta ja ymmärrystä, tietoa ja taitoa
2. Moos. 31:3

Ja siinä on kirjoitettuna:

Viisaudella Herra loi maan perustan, ymmärryksellä hän rakensi taivaat,
Sananl. 3:19

Ja on kirjoitettu:

hänen tietonsa erotti kahtaalle meren, sen voimasta pilvet satavat vettä.
Sananl. 3:20

60b

3

הנכנס לישן על מטתו אומר משמע ישראל עד והיה אם שמוע ואומר ברוך המפיל חבלי שינה על עיני ותנומה על עפעפי ומאיר לאישון בת עין יהי רצון מלפניך ה' אלהי שתשכיבני לשלום ותן חלקי בתורתך ותרגילני לידי מצוה ואל תרגילני לידי עבירה ואל תביאני לידי חטא ולא לידי עון ולא לידי נסיון ולא לידי בזיון וישלוט בי יצר טוב ואל ישלוט בי יצר הרע ותצילני מפגע רע ומחלאים רעים ואל יבהלוני חלומות רעים והרהורים רעים ותהא מטתי שלמה לפניך והאר עיני פן אישן המות ברוך אתה ה' המאיר לעולם כולו בכבודו

han-niknas lišon ˁal miṭṭato ˀomer miš-šemaˁ jiśraˀel ˁad we-haja ˀim šamoaˁ we-ˀomer baruk ham-mappil ḥevle šena ˁal ˁenaj u-tnuma ˁal ˁafˁappaj u-meˀir le-ˀišon bat ˁajin jehi raṣon mil-le-faneka jhwh ˀelohaj še-taškiveni le-šalom we-ten ḥalqi be-torateka we-targileni lide miṣwa we-ˀal targileni lide ˁavera we-ˀal teviˀeni lide ḥeṭ we-loˀ lide ˁawon we-loˀ lide nissajon we-loˀ lide vizzajon we-jišloṭ bi jeṣer ṭov we-ˀal jišloṭ bi jeṣer ha- raˁ we-taṣṣileni mip-pegaˁ raˁ u-me-ḥolajim raˁim we-ˀal jevahaluni ḥalomot raˁim we-hirhurim raˁim u-tehe miṭṭati šelema le-faneka we-haˀer ˁenaj pen ˀišan ham-mawet baruk ˀatta jhwh ham-meˀir la-ˁolam kullo bi-kvodo

Nukkumaan mentäessä sanotaan sängyssä 'Kuule Israel'ista 'Jos te tarkoin noudatatte' - kohtaan asti, ja lausutaan: «Siunattu olkoon [Hän, joka] pudottaa raukeuden nyörit silmilleni, [antaa] unen [painaa] luomiani ja valaisee silmäteräni. Olkoon tahtosi, Jumalani, että käyn levolle rauhassa. Anna osuuteni Toorastasi ja totuta minut käskyihisi mutta älä ˁavera-syntiin. Äläkä johdata minua ḥeṭ- äläkä ˁawon-syntiin, kiusaukseen äläkä halveksivaan mielentilaan. Hallitkoon minua hyvä taipumus eikä paha taipumus. Säästä minut pahalta kohtalolta ja pahoilta sairauksilta. Älkööt minua kauhistuttako pahat unet tai pahat mielikuvituksen tuotokset, ja olkoon vuoteeni rauhaisa edessäsi. Valaise silmäni, etten nukkuisi kuoleman [unta]. Siunattu olet sinä Jhwh, joka valaiset koko aioonin loisteellasi.»

Šabbat

156a

12

רבי חנינא אומר מזל מחכים מזל מעשיר ויש מזל לישראל רבי יוחנן אמר אין מזל לישראל ואזדא רבי יוחנן לטעמיה דא"ר יוחנן מניין שאין מזל לישראל שנאמר (ירמיהו י, ב) כה אמר ה' אל דרך הגוים אל תלמדו ומאותות השמים אל תחתו כי יחתו הגוים מהמה הם יחתו ולא ישראל

rabbi ḥanina ˀomer mazzal maḥkim mazzal maˁaśir we-ješ mazzal le-jiśraˀel rabbi joḥanan ˀomer ˀen mazzal le-jiśraˀel wa-ˀazda rabbi joḥanan le-ṭaˁameh de-ˀamar rabbi joḥanan minnajin še-ˀen mazzal le-jiśraˀel še-neˀmar ko ˀamar jhwh ˀel-derek hag-gojim ˀal-tilmadu u-meˀotot haš-šamajim ˀal-teḥatu ki-jeḥatu hag-gojim mehemma hem jeḥatu we-loˀ jiśraˀel

Rabbi Ḥanina sanoo: «Eläinradan tähtikuvio viisastuttaa, eläinradan tähtikuvio vaurastuttaa ja Israelilla on oma tähtikuvionsa.» Rabbi Joḥanan sanoo: «Israelilla ei ole tähtikuvioita.» Rabbi Joḥanan on ehdottomasti oikeassa, sillä hän sanoi: «Mistä tiedämme, etteivät Israeliin eläinradan tähtikuviot vaikuta? Onhan kirjoitettu:

Näin sanoo Herra: —Älkää omaksuko vieraiden kansojen tapoja, älkää peläten tuijottako taivaan merkkejä, niin kuin nuo pakanat tekevät.
Jer. 10:2

He pelkäävät mutta ei Israel.»

13

ואף רב סבר אין מזל לישראל דאמר רב יהודה אמר רב מניין שאין מזל לישראל שנאמר (בראשית טו, ה) ויוצא אותו החוצה אמר אברהם לפני הקב"ה רבש"ע (בראשית טו, ג) בן ביתי יורש אותי אמר לו לאו (בראשית טו, ד) כי אם אשר יצא ממעיך

we-ˀaf rav savar ˀen mazzal le-jiśraˀel de-ˀamar rav jehuda ˀamar rav minnajin še-ˀen mazzal le-jiśraˀel še-neˀmar wa-joṣeˀ ˀoto ha-ḥuṣa ˀamar ˀavraham lifne haq-qadoš baruk huˀ ribbono šel ˁolam ben-beti joreš ˀoti ˀamar lo laˀw ki-ˀim ˀašer jeṣeˀ mimmeˁka

Myös Rav oli sitä mieltä, että Israelilla ei ole tähtikuvioita. Rav Jehuda kertoo Ravin sanoneen: «Mistä tiedämme, etteivät Israeliin eläinradan tähtikuviot vaikuta? Onhan kirjoitettu:

Ja Herra vei hänet ulos.
1. Moos. 15:5

Abraham sanoi Pyhän —olkoon hän siunattu— edessä: Maailmankaikkeuden herra, palvelijani saa periä minut. [Jumala] sanoi hänelle:

Ei, vaan sinut perii sinun oma poikasi.
1. Moos. 15:3-4»

14

אמר לפניו רבש"ע נסתכלתי באיצטגנינות שלי ואיני ראוי להוליד בן אמר ליה צא מאיצטגנינות שלך שאין מזל לישראל

ˀamar lifne ribbono šel ˁolam nistakkalti ba-ˀiṣṭagninut šelli we-ˀenni raˀuj leholid ben ˀamar leh ṣeˀ me-ˀiṣṭagninut šelleka še-ˀen mazzal le-jiśraˀel

[Abraham] sanoi: Maailmankaikkeuden herra, olen tarkastellut horoskooppiani, eikä minusta näytä tulevan pojan isää. [Jumala] sanoi hänelle: jätä horoskooppisi! Israelilla ei ole tähtikuvioita.

Ḥagiga

12b

5

ר"ל אמר שבעה ואלו הן וילון רקיע שחקים זבול מעון מכון ערבות וילון אינו משמש כלום אלא נכנס שחרית ויוצא ערבית ומחדש בכל יום מעשה בראשית שנאמר (ישעיהו מ, כב) הנוטה כדוק שמים וימתחם כאהל לשבת

Reš Laqiš sanoi: «[Taivaita on] seitsemän, ja ne ovat: Wilon, Raqiˁa, Šeḥaqim, Zevul, Maˁon, Makon ja ˁAravot. Wilon ei ole olemassa kuin aamunkoiton alkamista ja illan päättymistä sekä päivittäisen luomistyön uudistamista varten, niin kuin [sanassa] sanotaan:

Hän leväytti auki taivaan kuin kankaan ja jännitti sen kuin teltan asuttavaksi.
Jes. 41:22

רקיע שבו חמה ולבנה כוכבים ומזלות קבועין שנאמר (בראשית א, יז) ויתן אותם אלהים ברקיע השמים

Raqiˁa, jossa ovat aurinko ja kuu, tähdet ja kiinteät tähtikuviot. Niin kuin [sanassa] sanotaan:

Hän asetti ne taivaankanteen loistamaan maan päälle.
1. Moos. 1:17

שחקים שבו רחיים עומדות וטוחנות מן לצדיקים שנאמר (תהלים עח, כג) ויצו שחקים ממעל ודלתי שמים פתח וימטר עליהם מן לאכול וגו'

Šeḥaqim, jossa on pystyssä myllykiviä, ja ne jauhavat mannaa hurskaille, niin kuin [sanassa] sanotaan:

Mutta sitten hän antoi pilville käskyn ja avasi taivaan ovet, ja mannaa satoi heidän ruoakseen, hän antoi heille taivaan viljaa.
Ps. 78:23-24

6

זבול שבו ירושלים ובית המקדש ומזבח בנוי ומיכאל השר הגדול עומד ומקריב עליו קרבן שנאמר (מלכים א ח, יג) בנה בניתי בית זבול לך מכון לשבתך עולמים

Zevul, jossa on Jerusalem, temppeli ja rakennettu alttari. Mikaˀel, mahtava prinssi, seisten uhraa sen päällä uhrin, niin kuin [sanassa] sanotaan:

Minä olen rakentanut sinulle asumuksen ikuisiksi ajoiksi.
1. Kun. 8:13

ומנלן דאיקרי שמים דכתיב (ישעיהו סג, טו) הבט משמים וראה מזבול קדשך ותפארתך

Ja mistä tiedämme, että sitä kutsutaan taivaaksi? Onhan kirjoitettu:

Katso taivaastasi, katso pyhästä, ihanasta asumuksestasi!
Jes. 63:15

7-9

מעון שבו כיתות של מלאכי השרת שאומרות שירה בלילה וחשות ביום מפני כבודן של ישראל שנאמר (תהלים מב, ט) יומם יצוה ה' חסדו ובלילה שירה עמי

Maˁon, jossa palvelusenkeleiden osastot laulavat yöllä ja vaikenevat päivällä Israelin kunnian tähden, niin kuin [sanassa] sanotaan:

Päivällä Herra antaa armonsa vallita, yöllä saan laulaa hänen kiitostaan ja rukoilla elävää Jumalaa.
Ps. 42:9»

...

ומנלן דאיקרי שמים שנאמר (דברים כו, טו) השקיפה ממעון קדשך מן השמים

Ja mistä tiedämme, että sitä kutsutaan taivaaksi? Niin kuin [sanassa] sanotaan:

Katso alas taivaasta, pyhästä asunnostasi
5. Moos. 26:15

10

מכון שבו אוצרות שלג ואוצרות ברד ועליית טללים רעים ועליית אגלים וחדרה של סופה [וסערה] ומערה של קיטור ודלתותיהן אש שנאמר (דברים כח, יב) יפתח ה' לך את אוצרו הטוב

Makon, jossa on lumi- ja raevarastoja sekä vinttikomeroita [täynnä] vahingollista kastetta ja sadepisaroita sekä varastohuone myrskylle ja myrskytuulelle ja luola [täynnä] savua. Niiden ovet ovat tulta, niin kuin [sanassa] sanotaan:

Herra avaa teille aarreaittansa, taivaan
5. Moos. 28:12

11

צדיק אתה ה' לא יגור במגורך רע ומנלן דאיקרי שמים דכתיב (מלכים א ח, לט) ואתה תשמע השמים מכון שבתך

Yhwh, sinä olet oikeamielinen. Paha ei asu sinun asumuksessasi.

Ja mistä tiedämme, että sitä kutsutaan taivaaksi? Onhan kirjoitettu:

niin kuule silloin asuinsijaasi taivaaseen jokainen rukous
1. Kun. 8:39

12

ערבות שבו צדק משפט וצדקה גנזי חיים וגנזי שלום וגנזי ברכה ונשמתן של צדיקים ורוחות ונשמות שעתיד להיבראות וטל שעתיד הקב"ה להחיות בו מתים

ˁAravot, jossa on oikeamielisyys, oikeus ja laupeus, elämän aarreaitta, rauhan aarreaitta, siunauksen aarreaitta sekä oikeamielisten nešamat ja luotavat ruaḥit ja nešamat sekä kaste, jolla Pyhä -olkoon hän siunattu- herättää kuolleet.

14

שם אופנים ושרפים וחיות הקדש ומלאכי השרת וכסא הכבוד מלך אל חי רם ונשא שוכן עליהם בערבות שנאמר (תהלים סח, ה) סולו לרוכב בערבות ביה שמו ומנלן דאיקרי שמים אתיא רכיבה רכיבה

Siellä ovat ˀofannim ja šerafim ja arkkienkelit sekä palvelusenkelit ja kunnian valtaistuin. Kuningas, elävä Jumala, ylhä ja korotettu asuu näiden yläpuolella, niin kuin [sanassa] sanotaan:

ylistäkää häntä, joka kiitää pilvivaunuillaan. Herra on hänen nimensä
Ps. 68:5

Qiddušim

49a

46

המתרגם פסוק כצורתו הרי זה בדאי והמוסיף עליו הרי זה מחרף ומגדף

Ham-metargem pasuq keṣurato hare ze baddaˀj we-ham-mosif ˁalaw hare ze meḥaref u-megaddef.

Se joka kääntää jakeen sen muodon mukaan (ts. sanasta sanaan) — kas hän on valehtelija. Ja se joka lisää siihen [jotakin] — kas hän on jumalanpilkkaaja ja vääräoppinen.